Giải thích từ ngữ



ĐẤNG XƯA GIÚP CHÚNG TÔI

Sáng tác: Isaac Watts
“Our God, our help in ages past”

“Ôi, lạy Chúa,
nguyện Đấng giúp tôi mãi,
là ước vọng lúc hậu lai,
nơi bảo toàn giữa giông tố dội vang,
là nhà muôn thuở bình an.”

Những lời này do nhà soạn nhạc Isaac Watts, ông sống ở Anh Quốc gần 200 năm sau thời Martin Luther. Isaac là một trong những nhà lãnh đạo đã góp phần làm cho Thánh ca có những bước phát triển vượt bực, Watts có khả năng đặc biệt cần có cho sự nghiệp quan trọng của một nhà sáng tác Thánh ca. Mẫu chuyện nhỏ về thời thơ ấu của ông cho thấy rằng ông đã làm thơ rất sớm. Lần kia, cậu bé Watts phát cười to lên giữa lúc gia đình đang cầu nguyện, khi được hỏi tại sao, cậu trả lời rằng cậu không nín cười được khi thấy một con chuột leo lên sợi dây chuông ở gần lò sưởi, và cậu đã làm vần thơ sau:

“Con chuột muốn đạt bực cao hơn, nên đã leo lên sợi dây để buông lời cầu nguyện”. Ngày nay, chúng ta khó có thể hình dung ra được tình hình Thánh nhạc trong thời gian Watts nhóm lại hết sức nghiêm nhặt, Hội chúng chỉ được hát những Thi Thiên trong khi thờ phượng. Lý do là vì các Thi Thiên được lấy trực tiếp từ KT nên được xem chính là lời Đức Chúa Trời. Người ta nghĩ rằng chỉ những bài hát đó mới xứng đáng được hát trong nhà thờ nên gọi là Thánh ca. Những bài hát do loài người đặt ra thì được gọi là “Những kẻ khoe khoang tự phụ” là kẻ dám nghĩ rằng sẽ trau giồi thêm cho Đức Chúa Trời và “Dạy Đức Chúa Trời sáng tác”.

Sự ca hát lúc ấy thường là buồn bã, bởi vì chỉ có một ít Thánh ca được hát trong phần lớn các Hội thánh. Thường thì “Người hướng dẫn” đọc lớn tiếng từng dòng Thi Thiên, hội chúng hát dòng ấy, rồi dừng lại, chờ nghe đọc dòng kế tiếp. Chỉ có ít âm điệu được sử dụng vì người hướng dẫn phải tìm âm điệu nào mọi người cùng biết và tất cả đều ê a kéo dài một cách buồn chán.

Nhưng với Watts và một số nhà lãnh đạo khác, hiển nhiên là cuộc sống mới phải được hòa cùng các bài hát thờ phượng. Họ cảm thấy rằng hội chúng đã chán ngán khi chỉ hát toàn Thi Thiên và hẳn là những bài hát mới sẽ được hoan nghênh lắm.

Một ngày kia, khi Watts phàn nàn về những câu Thi Thiên được hát trong Hội Thánh của Cha ông thì một nhân viên Hội thánh hỏi vặn lại: “Vậy cậu hãy cho chúng tôi cái gì tốt hơn đi”. Watts nhận lời thách thức đó dù lúc ấy ông hãy còn trẻ lắm. Ông đã viết một Thánh ca mới có tựa đề là: “Hãy ngắm xem sự vinh hiển của chiên con”. Khi đem hát vào sáng chúa nhật, bài Thánh ca được hoan nghênh nồng nhiệt khiến nhà thi sĩ trẻ tuổi quyết định sẽ viết thêm những bài khác nữa. Trong những năm kế tiếp, ông đã sáng tác hầu hết trong số 210 bài Thánh ca trong tập nhạc của ông, có tựa đề là “Thánh ca và linh khúc”, xuất bản năm 1707. Đó thật là một quyển Thánh ca đầu tiên bằng Anh ngữ.

Watts bắt đầu công việc của mình bằng lòng nhiệt tình tuổi trẻ và luôn tranh đấu cho sự tự do cởi mở hơn về vấn đề các bài hát trong nhà thờ. Thánh ca của ông khoảng 600 bài tất cả, đã đánh thức dân tộc Anh vào niềm vui ca hát. Các bài Thánh ca của ông đã vượt Đại Tây Dương sang Châu Mỹ. Benjamin Franklin rất thích những bài ca ấy. Quyển sách đầu tiên của Franklin là “những Thánh ca và Thi Thiên của Watts”, xuất bản năm 1741. Do ảnh hưởng sâu đậm tồn tại trong lòng người, cho nên đến nay chưa có một bài thơ nào vượt trội hơn các bài thơ của Watts.

“Đấng xưa giúp chúng tôi“ xuất bản năm 1719, là một trong những Thánh ca hay nhất của Watts. Hãy để ý đến nét đẹp sâu sắc của lời hát, chúng đầy dẫy hình ảnh và ẩn dụ thật hay (câu 1, 4, 6).

Bài hát mang một sứ điệp tiềm ẩn là dù thời gian có giống như dòng nước mãi trôi qua, Đức Chúa Trời vẫn còn đời đời và sẽ là nguồn cứu giúp của chúng ta trong tương lai cũng như Ngài từng là như vậy trong quá khứ. Được dựa trên Thi Thiên 90, bài hát nầy thường được dùng như một Thánh ca năm mới.

Trong số những thi phẩm khác của ông có bài Thánh ca giáng sinh tuyệt vời TC 54: “Phước cho nhân loại” (1719). Ngoài ra bài “Jésus shall reigh”, “Where the sun” (TC 19) chưa có trong Thánh ca Việt Nam, cũng là một sáng tác của ông. Còn bài “When I survey the wondrous cross” (1709) Thánh ca 95 cũng được rất nhiều người ưa thích. Watts không lập gia đình và ông rất yêu trẻ con, những vần thơ của ông vẫn có cái gì đó gợi về thời thơ ấu. Martin Luther cũng có ơn tương tự khi viết Thánh ca cho trẻ em cũng như cho người lớn. Nhưng Watts chưa bị ai vượt qua về các bài Thánh ca viết cho trẻ em. Từ ngòi bút của ông đã cho ra đời bài “Hush my babe, Lie Still and slumber” (chưa dịch sang tiếng Việt) có lẽ là bài hát dành cho trẻ em tuyệt vời nhất trên thế giới.

Năm 1715, ông xuất bản một bản Thánh ca hấp dẫn dành cho thiếu nhi, trong đó có những bài nổi tiếng như “Holo doth the little busy bee”, “Birds in their little nests agree”, “let dogs delight to burk and bite” (nhưng đều chưa dịch sang tiếng Việt).

Isaac Watts mất năm 1748. Tượng đài kỷ niệm ông được dựng ở tu viện Wesminster, đó là danh dự cao quí nhất dưới một người Anh. Trên bia mộ có vẽ hình Watts đang ngồi bên bàn viết, trong khi các Thiên Thần đang thì thầm những nhạc khúc bên tai ông. Bạn có nghĩ rằng điều đó đã được thật sự xảy ra chăng ?

Các bài Thánh ca do Isaac Watts viết lời có trong quyển thánh ca của Hội Thánh Tin Lành Việt Nam là Thánh ca số 22, 97, 102, 317, 351.